<?xml version="1.0" encoding="utf8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/tipitaka-latn.xsl"?>
<TEI xml:lang="pi-Latn">
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>

<p rend="centre"> Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa</p>

<p rend="nikaya">Khuddakanikāye</p>

<p rend="book">Cūḷaniddesapāḷi</p>

<p rend="subsubhead">Pārāyanavaggo</p>

<p rend="subhead">Vatthugāthā</p>

<p rend="hangnum" n="1"><hi rend="paranum">1</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kosalānaṃ <pb ed="T" n="0.0001" /><pb ed="V" n="0.0001" /><pb ed="M" n="0.0001" /> purā rammā, agamā dakkhiṇāpathaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Ākiñcaññaṃ patthayāno, brāhmaṇo mantapāragū.</p>

<p rend="hangnum" n="2"><hi rend="paranum">2</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> So assakassa visaye, maḷakassa <note>aḷakassa (su. ni. 983) muḷakassa (syā.), mūḷhakassa (ka.)</note> samāsane <note>samāsanne (ka.)</note>;</p>

<p rend="gathalast">Vasi godhāvarīkūle, uñchena ca phalena ca.</p>

<p rend="hangnum" n="3"><hi rend="paranum">3</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Tasseva <note>taṃyeva (ka.) aṭṭhakathā oloketabbā</note> upanissāya, gāmo ca vipulo ahu;</p>

<p rend="gathalast">Tato jātena āyena, mahāyaññamakappayi.</p>

<p rend="hangnum" n="4"><hi rend="paranum">4</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Mahāyaññaṃ yajitvāna, puna pāvisi assamaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Tasmiṃ paṭipaviṭṭhamhi, añño āgañchi brāhmaṇo.</p>

<p rend="hangnum" n="5"><hi rend="paranum">5</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ugghaṭṭapādo <pb ed="V" n="0.0002" /> tasito <note>tassito (ka.)</note>, paṅkadanto rajassiro;</p>

<p rend="gathalast">So <pb ed="T" n="0.0002" /> ca naṃ upasaṅkamma, satāni pañca yācati.</p>

<p rend="hangnum" n="6"><hi rend="paranum">6</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Tamenaṃ bāvarī disvā, āsanena nimantayi;</p>

<p rend="gathalast">Sukhañca kusalaṃ pucchi, idaṃ vacanamabravi <note>vacanamabruvi (sī.)</note>.</p>

<p rend="hangnum" n="7"><hi rend="paranum">7</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yaṃ kho mama deyyadhammaṃ, sabbaṃ visajjitaṃ mayā;</p>

<p rend="gathalast">Anujānāhi me brahme, natthi pañcasatāni me’’.</p>

<p rend="hangnum" n="8"><hi rend="paranum">8</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sace <pb ed="M" n="0.0002" /> me yācamānassa, bhavaṃ nānupadassati <note>padessati (ka.)</note>;</p>

<p rend="gathalast">Sattame divase tuyhaṃ, muddhā phalatu sattadhā’’.</p>

<p rend="hangnum" n="9"><hi rend="paranum">9</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Abhisaṅkharitvā kuhako, bheravaṃ so akittayi;</p>

<p rend="gathalast">Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, bāvarī dukkhito ahu.</p>

<p rend="hangnum" n="10"><hi rend="paranum">10</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ussussati anāhāro, sokasallasamappito;</p>

<p rend="gathalast">Athopi evaṃ cittassa, jhāne na ramatī mano.</p>

<p rend="hangnum" n="11"><hi rend="paranum">11</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Utrastaṃ dukkhitaṃ disvā, devatā atthakāminī;</p>

<p rend="gathalast">Bāvariṃ upasaṅkamma, idaṃ vacanamabravi.</p>

<p rend="hangnum" n="12"><hi rend="paranum">12</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Na so muddhaṃ pajānāti, kuhako so dhanatthiko;</p>

<p rend="gathalast">Muddhani muddhapāte <note>muddhanimmuddhapāte (ka.)</note> vā, ñāṇaṃ tassa na vijjati’’.</p>

<p rend="hangnum" n="13"><hi rend="paranum">13</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Bhotī <note>bhoti (ka.)</note> carahi jānāti, taṃ me akkhāhi pucchitā;</p>

<p rend="gathalast">Muddhaṃ muddhādhipātañca <note>muddhātipātañca (ka.)</note>, taṃ suṇoma vaco tava’’.</p>

<p rend="hangnum" n="14"><hi rend="paranum">14</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ahampetaṃ na jānāmi, ñāṇaṃ mettha na vijjati;</p>

<p rend="gathalast">Muddhani muddhādhipāte ca, jinānañhettha <note>janānañhettha (ka.)</note> dassanaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="15"><hi rend="paranum">15</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Atha <pb ed="T" n="0.0003" /> ko carahi <note>yo carati (ka.)</note> jānāti, asmiṃ pathavimaṇḍale <note>puthavimaṇḍale (sī.)</note>;</p>

<p rend="gathalast">Muddhaṃ muddhādhipātañca, taṃ me akkhāhi devate’’.</p>

<p rend="hangnum" n="16"><hi rend="paranum">16</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Purā kapilavatthumhā, nikkhanto lokanāyako;</p>

<p rend="gathalast">Apacco okkākarājassa, sakyaputto pabhaṅkaro.</p>

<p rend="hangnum" n="17"><hi rend="paranum">17</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘So hi brāhmaṇa sambuddho, sabbadhammāna pāragū;</p>

<p rend="gatha2">Sabbābhiññābalappatto <note>phalappatto (ka.)</note>, sabbadhammesu cakkhumā;</p>

<p rend="gathalast">Sabbakammakkhayaṃ patto, vimutto upadhikkhaye.</p>

<p rend="hangnum" n="18"><hi rend="paranum">18</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Buddho so bhagavā loke, dhammaṃ deseti cakkhumā;</p>

<p rend="gathalast">Taṃ tvaṃ gantvāna pucchassu, so te taṃ byākarissati’’.</p>

<p rend="hangnum" n="19"><hi rend="paranum">19</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sambuddhoti <pb ed="V" n="0.0003" /> vaco sutvā, udaggo bāvarī ahu;</p>

<p rend="gathalast">Sokassa tanuko āsi, pītiñca vipulaṃ labhi.</p>

<p rend="hangnum" n="20"><hi rend="paranum">20</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> So <pb ed="M" n="0.0003" /> bāvarī attamano udaggo, taṃ devataṃ pucchati vedajāto;</p>

<p rend="gatha2">‘‘Katamamhi gāme nigamamhi vā pana, katamamhi vā janapade lokanātho;</p>

<p rend="gathalast">Yattha gantvāna passemu, sambuddhaṃ dvipaduttamaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="21"><hi rend="paranum">21</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sāvatthiyaṃ kosalamandire jino, pahūtapañño varabhūrimedhaso;</p>

<p rend="gathalast">So sakyaputto vidhuro anāsavo, muddhādhipātassa vidū narāsabho’’.</p>

<p rend="hangnum" n="22"><hi rend="paranum">22</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Tato <pb ed="T" n="0.0004" /> āmantayī sisse, brāhmaṇe mantapāragū <note>pārage (syā.)</note>;</p>

<p rend="gathalast">‘‘Etha māṇavā akkhissaṃ, suṇātha vacanaṃ mama.</p>

<p rend="hangnum" n="23"><hi rend="paranum">23</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yasseso dullabho loke, pātubhāvo abhiṇhaso;</p>

<p rend="gatha2">Svājja lokamhi uppanno, sambuddho iti vissuto;</p>

<p rend="gathalast">Khippaṃ gantvāna sāvatthiṃ, passavho dvipaduttamaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="24"><hi rend="paranum">24</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kathaṃ carahi jānemu, disvā buddhoti brāhmaṇa;</p>

<p rend="gathalast">Ajānataṃ no pabrūhi, yathā jānemu taṃ mayaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="25"><hi rend="paranum">25</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Āgatāni hi mantesu, mahāpurisalakkhaṇā;</p>

<p rend="gathalast">Dvattiṃsāni ca byākkhātā, samattā anupubbaso.</p>

<p rend="hangnum" n="26"><hi rend="paranum">26</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yassete honti gattesu, mahāpurisalakkhaṇā;</p>

<p rend="gathalast">Dveyeva tassa gatiyo, tatiyā hi na vijjati.</p>

<p rend="hangnum" n="27"><hi rend="paranum">27</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sace agāraṃ āvasati, vijeyya pathaviṃ imaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Adaṇḍena asatthena, dhammena anusāsati.</p>

<p rend="hangnum" n="28"><hi rend="paranum">28</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sace ca so pabbajati, agārā anagāriyaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Vivaṭṭacchado <note>vivattacchaddo (sī.)</note> sambuddho, arahā bhavati anuttaro.</p>

<p rend="hangnum" n="29"><hi rend="paranum">29</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Jātiṃ gottañca lakkhaṇaṃ, mante sisse punāpare;</p>

<p rend="gathalast">Muddhaṃ muddhādhipātañca, manasāyeva pucchatha.</p>

<p rend="hangnum" n="30"><hi rend="paranum">30</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Anāvaraṇadassāvī, yadi buddho bhavissati;</p>

<p rend="gathalast">Manasā pucchite pañhe, vācāya visajjissati’’ <note>vissajissati (ka.)</note>.</p>

<p rend="hangnum" n="31"><hi rend="paranum">31</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Bāvarissa <pb ed="T" n="0.0005" /><pb ed="M" n="0.0004" /> vaco sutvā, sissā soḷasa brāhmaṇā;</p>

<p rend="gathalast">Ajito tissametteyyo, puṇṇako atha mettagū.</p>

<p rend="hangnum" n="32"><hi rend="paranum">32</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dhotako upasīvo ca, nando ca atha hemako;</p>

<p rend="gathalast">Todeyya-kappā dubhayo, jatukaṇṇī ca paṇḍito.</p>

<p rend="hangnum" n="33"><hi rend="paranum">33</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Bhadrāvudho <pb ed="V" n="0.0004" /> udayo ca, posālo cāpi brāhmaṇo;</p>

<p rend="gatha2">Mogharājā ca medhāvī, piṅgiyo ca mahāisi.</p>

<p rend="hangnum" n="34"><hi rend="paranum">34</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Paccekagaṇino sabbe, sabbalokassa vissutā;</p>

<p rend="gatha2">Jhāyī jhānaratā dhīrā, pubbavāsanavāsitā.</p>

<p rend="hangnum" n="35"><hi rend="paranum">35</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Bāvariṃ abhivādetvā, katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ;</p>

<p rend="gatha2">Jaṭājinadharā sabbe, pakkāmuṃ uttarāmukhā.</p>

<p rend="hangnum" n="36"><hi rend="paranum">36</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Maḷakassa patiṭṭhānaṃ, puramāhissatiṃ <note>puramāhiyati (ka.)</note> tadā <note>sadā (ka.)</note>;</p>

<p rend="gathalast">Ujjeniñcāpi gonaddhaṃ, vedisaṃ vanasavhayaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="37"><hi rend="paranum">37</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kosambiñcāpi sāketaṃ, sāvatthiñca puruttamaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Setabyaṃ kapilavatthuṃ, kusinārañca mandiraṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="38"><hi rend="paranum">38</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Pāvañca bhoganagaraṃ, vesāliṃ māgadhaṃ puraṃ;</p>

<p rend="gathalast">Pāsāṇakaṃ cetiyañca, ramaṇīyaṃ manoramaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="39"><hi rend="paranum">39</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Tasitovudakaṃ sītaṃ, mahālābhaṃva vāṇijo;</p>

<p rend="gathalast">Chāyaṃ ghammābhitattova turitā pabbatamāruhuṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="40"><hi rend="paranum">40</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Bhagavā tamhi samaye, bhikkhusaṅghapurakkhato;</p>

<p rend="gathalast">Bhikkhūnaṃ dhammaṃ deseti, sīhova nadatī vane.</p>

<p rend="hangnum" n="41"><hi rend="paranum">41</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ajito <pb ed="T" n="0.0006" /> addasa buddhaṃ, pītaraṃsiṃva <note>jitaraṃsiṃ sītaraṃsiṃ (ka.), vītaraṃsiṃ (sī. syā.)</note> bhāṇumaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Candaṃ yathā pannarase, paripūraṃ <note>pāripūriṃ (sī. syā.)</note> upāgataṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="42"><hi rend="paranum">42</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Athassa gatte disvāna, paripūrañca byañjanaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Ekamantaṃ ṭhito haṭṭho, manopañhe apucchatha.</p>

<p rend="hangnum" n="43"><hi rend="paranum">43</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ādissa jammanaṃ brūhi, gottaṃ brūhi salakkhaṇaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Mantesu pāramiṃ brūhi, kati vāceti brāhmaṇo’’.</p>

<p rend="hangnum" n="44"><hi rend="paranum">44</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Vīsaṃ <pb ed="M" n="0.0005" /> vassasataṃ āyu, so ca gottena bāvarī;</p>

<p rend="gathalast">Tīṇissa lakkhaṇā gatte, tiṇṇaṃ vedāna pāragū.</p>

<p rend="hangnum" n="45"><hi rend="paranum">45</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Lakkhaṇe itihāse ca, sanighaṇḍusakeṭubhe;</p>

<p rend="gathalast">Pañcasatāni vāceti, sadhamme pāramiṃ gato’’.</p>

<p rend="hangnum" n="46"><hi rend="paranum">46</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Lakkhaṇānaṃ pavicayaṃ, bāvarissa naruttama;</p>

<p rend="gathalast">Taṇhacchida <note>kaṅkhacchida (ka.)</note> pakāsehi, mā no kaṅkhāyitaṃ ahu’’.</p>

<p rend="hangnum" n="47"><hi rend="paranum">47</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Mukhaṃ jivhāya chādeti, uṇṇassa bhamukantare;</p>

<p rend="gathalast">Kosohitaṃ vatthaguyhaṃ, evaṃ jānāhi māṇava’’.</p>

<p rend="hangnum" n="48"><hi rend="paranum">48</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Pucchañhi <pb ed="V" n="0.0005" /> kiñci asuṇanto, sutvā pañhe viyākate;</p>

<p rend="gathalast">Vicinteti jano sabbo, vedajāto katañjalī.</p>

<p rend="hangnum" n="49"><hi rend="paranum">49</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ko nu devo vā brahmā vā, indo vāpi sujampati;</p>

<p rend="gathalast">Manasā pucchite pañhe, kametaṃ paṭibhāsati.</p>

<p rend="hangnum" n="50"><hi rend="paranum">50</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Muddhaṃ muddhādhipātañca, bāvarī paripucchati;</p>

<p rend="gathalast">Taṃ byākarohi bhagavā, kaṅkhaṃ vinaya no ise’’.</p>

<p rend="hangnum" n="51"><hi rend="paranum">51</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Avijjā <pb ed="T" n="0.0007" /> muddhāti jānāhi, vijjā muddhādhipātinī;</p>

<p rend="gathalast">Saddhāsatisamādhīhi, chandavīriyena saṃyutā’’.</p>

<p rend="hangnum" n="52"><hi rend="paranum">52</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Tato vedena mahatā, santhambhetvāna māṇavo;</p>

<p rend="gathalast">Ekaṃsaṃ ajinaṃ katvā, pādesu sirasā pati.</p>

<p rend="hangnum" n="53"><hi rend="paranum">53</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Bāvarī brāhmaṇo bhoto, saha sissehi mārisa;</p>

<p rend="gathalast">Udaggacitto sumano, pāde vandati cakkhuma’’.</p>

<p rend="hangnum" n="54"><hi rend="paranum">54</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sukhito bāvarī hotu, saha sissehi brāhmaṇo;</p>

<p rend="gathalast">Tvañcāpi sukhito hohi, ciraṃ jīvāhi māṇava.</p>

<p rend="hangnum" n="55"><hi rend="paranum">55</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Bāvarissa ca tuyhaṃ vā, sabbesaṃ sabbasaṃsayaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Katāvakāsā pucchavho, yaṃ kiñci manasicchatha’’.</p>

<p rend="hangnum" n="56"><hi rend="paranum">56</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sambuddhena katokāso, nisīditvāna pañjalī;</p>

<p rend="gathalast">Ajito paṭhamaṃ pañhaṃ, tattha pucchi tathāgataṃ.</p>

<p rend="centre">Vatthugāthā niṭṭhitā.</p>

<p rend="subhead">1. Ajitamāṇavapucchā</p>

<p rend="hangnum" n="57"><hi rend="paranum">57</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kenassu <pb ed="M" n="0.0006" /> nivuto loko, [iccāyasmā ajito]</p>

<p rend="gatha2">Kenassu nappakāsati;</p>

<p rend="gathalast">Kissābhilepanaṃ brūsi, kiṃsu tassa mahabbhayaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="58"><hi rend="paranum">58</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Avijjāya <pb ed="V" n="0.0006" /> nivuto loko, [ajitāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Vevicchā pamādā nappakāsati;</p>

<p rend="gathalast">Jappābhilepanaṃ brūmi, dukkhamassa mahabbhayaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="59"><hi rend="paranum">59</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Savanti sabbadhi sotā, [iccāyasmā ajito]</p>

<p rend="gatha2">Sotānaṃ kiṃ nivāraṇaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Sotānaṃ saṃvaraṃ brūhi, kena sotā pidhiyyare’’.</p>

<p rend="hangnum" n="60"><hi rend="paranum">60</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yāni sotāni lokasmiṃ, [ajitāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Sati tesaṃ nivāraṇaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Sotānaṃ saṃvaraṃ brūmi, paññāyete pidhiyyare’’.</p>

<p rend="hangnum" n="61"><hi rend="paranum">61</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Paññā ceva sati cāpi <note>satī ceva (sī.)</note>, [iccāyasmā ajito]</p>

<p rend="gathalast">Nāmarūpañca mārisa;</p>

<p rend="gatha2">Etaṃ me puṭṭho pabrūhi, katthetaṃ uparujjhati’’.</p>

<p rend="hangnum" n="62"><hi rend="paranum">62</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yametaṃ pañhaṃ apucchi, ajita taṃ vadāmi te;</p>

<p rend="gatha2">Yattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati;</p>

<p rend="gathalast">Viññāṇassa nirodhena, etthetaṃ uparujjhati’’.</p>

<p rend="hangnum" n="63"><hi rend="paranum">63</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ye ca saṅkhātadhammāse, ye ca sekhā <note>sekkhā (ka.)</note> puthū idha;</p>

<p rend="gathalast">Tesaṃ me nipako iriyaṃ, puṭṭho pabrūhi mārisa’’.</p>

<p rend="hangnum" n="64"><hi rend="paranum">64</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kāmesu nābhigijjheyya, manasānāvilo siyā;</p>

<p rend="gathalast">Kusalo sabbadhammānaṃ, sato bhikkhu paribbaje’’ti.</p>

<p rend="centre">Ajitamāṇavapucchā paṭhamā.</p>

<p rend="subhead">2. Tissametteyyamāṇavapucchā</p>

<p rend="hangnum" n="65"><hi rend="paranum">65</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kodha <pb ed="M" n="0.0007" /> santusito loke, [iccāyasmā tissametteyyo]</p>

<p rend="gatha2">Kassa no santi iñjitā;</p>

<p rend="gatha3">Ko ubhantamabhiññāya, majjhe mantā na lippati <note>na pimpati (bahūsu)</note>;</p>

<p rend="gathalast">Kaṃ brūsi mahāpurisoti, ko idha sibbinimaccagā’’ti <note>sibbanimaccagā (sī. syā.)</note>.</p>

<p rend="hangnum" n="66"><hi rend="paranum">66</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kāmesu <pb ed="V" n="0.0007" /> brahmacariyavā, [metteyyāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Vītataṇho sadā sato;</p>

<p rend="gathalast">Saṅkhāya nibbuto bhikkhu, tassa no santi iñjitā.</p>

<p rend="hangnum" n="67"><hi rend="paranum">67</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘So ubhantamabhiññāya, majjhe mantā na lippati;</p>

<p rend="gathalast">Taṃ brūmi mahāpurisoti, so idha sibbinimaccagā’’ti.</p>

<p rend="centre">Tissametteyyamāṇavapucchā dutiyā.</p>

<p rend="subhead">3. Puṇṇakamāṇavapucchā</p>

<p rend="hangnum" n="68"><hi rend="paranum">68</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Anejaṃ mūladassāviṃ, [iccāyasmā puṇṇako]</p>

<p rend="gatha2">Atthi pañhena āgamaṃ;</p>

<p rend="gatha3">Kiṃ nissitā isayo manujā, khattiyā brāhmaṇā devatānaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Yaññamakappayiṃsu puthūdha loke, pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="69"><hi rend="paranum">69</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ye kecime isayo manujā, [puṇṇakāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Khattiyā brāhmaṇā devatānaṃ;</p>

<p rend="gatha3">Yaññamakappayiṃsu puthūdha loke, āsīsamānā puṇṇaka itthattaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Jaraṃ sitā yaññamakappayiṃsu’’.</p>

<p rend="hangnum" n="70"><hi rend="paranum">70</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ye <pb ed="M" n="0.0008" /> kecime isayo manujā, [iccāyasmā puṇṇako]</p>

<p rend="gatha2">Khattiyā brāhmaṇā devatānaṃ;</p>

<p rend="gatha3">Yaññamakappayiṃsu puthūdha loke, kaccisu te bhagavā yaññapathe appamattā;</p>

<p rend="gathalast">Atāruṃ jātiñca jarañca mārisa, pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="71"><hi rend="paranum">71</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Āsīsanti thomayanti, abhijappanti juhanti; [Puṇṇakāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Kāmābhijappanti paṭicca lābhaṃ, te yājayogā bhavarāgarattā;</p>

<p rend="gathalast">Nātariṃsu jātijaranti brūmi’’.</p>

<p rend="hangnum" n="72"><hi rend="paranum">72</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Te ce nātariṃsu yājayogā, [iccāyasmā puṇṇako]</p>

<p rend="gatha2">Yaññehi jātiñca jarañca mārisa;</p>

<p rend="gatha3">Atha ko carahi devamanussaloke, atāri jātiñca jarañca mārisa;</p>

<p rend="gathalast">Pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="73"><hi rend="paranum">73</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Saṅkhāya <pb ed="V" n="0.0008" /> lokasmi paroparāni, [puṇṇakāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Yassiñjitaṃ natthi kuhiñci loke;</p>

<p rend="gathalast">Santo vidhūmo anīgho nirāso, atāri so jātijaranti brūmī’’ti.</p>

<p rend="centre">Puṇṇakamāṇavapucchā tatiyā.</p>

<p rend="subhead">4. Mettagūmāṇavapucchā</p>

<p rend="hangnum" n="74"><hi rend="paranum">74</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metaṃ, [iccāyasmā mettagū]</p>

<p rend="gatha2">Maññāmi taṃ vedaguṃ bhāvitattaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Kuto nu dukkhā samudāgatā ime, ye keci lokasmimanekarūpā’’.</p>

<p rend="hangnum" n="75"><hi rend="paranum">75</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dukkhassa <pb ed="M" n="0.0009" /> ve maṃ pabhavaṃ apucchasi, [mettagūti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Taṃ te pavakkhāmi yathā pajānaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Upadhinidānā pabhavanti dukkhā, ye keci lokasmimanekarūpā.</p>

<p rend="hangnum" n="76"><hi rend="paranum">76</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo ve avidvā upadhiṃ karoti, punappunaṃ dukkhamupeti mando;</p>

<p rend="gathalast">Tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirā, dukkhassa jātippabhavānupassī’’.</p>

<p rend="hangnum" n="77"><hi rend="paranum">77</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yaṃ taṃ apucchimha akittayī no, aññaṃ taṃ pucchāma tadiṅgha brūhi;</p>

<p rend="gatha2">‘Kathaṃ nu dhīrā vitaranti oghaṃ, jātiṃ jaraṃ sokapariddavañca’;</p>

<p rend="gathalast">Taṃ me muni sādhu viyākarohi, tathā hi te vidito esa dhammo’’.</p>

<p rend="hangnum" n="78"><hi rend="paranum">78</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kittayissāmi te dhammaṃ, [mettagūti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Diṭṭhe dhamme anītihaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Yaṃ viditvā sato caraṃ, tare loke visattikaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="79"><hi rend="paranum">79</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tañcāhaṃ abhinandāmi, mahesi dhammamuttamaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Yaṃ viditvā sato caraṃ, tare loke visattikaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="80"><hi rend="paranum">80</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yaṃ kiñci sampajānāsi, [mettagūti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Uddhaṃ adho tiriyañcāpi majjhe;</p>

<p rend="gathalast">Etesu nandiñca nivesanañca, panujja viññāṇaṃ bhave na tiṭṭhe.</p>

<p rend="hangnum" n="81"><hi rend="paranum">81</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Evaṃvihārī <pb ed="V" n="0.0009" /> sato appamatto, bhikkhu caraṃ hitvā mamāyitāni;</p>

<p rend="gathalast">Jātiṃ jaraṃ sokapariddavañca, idheva vidvā pajaheyya dukkhaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="82"><hi rend="paranum">82</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Etābhinandāmi <pb ed="M" n="0.0010" /> vaco mahesino, sukittitaṃ gotamanūpadhīkaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Addhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṃ, tathā hi te vidito esa dhammo.</p>

<p rend="hangnum" n="83"><hi rend="paranum">83</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Te cāpi nūnappajaheyyu dukkhaṃ, ye tvaṃ muni aṭṭhitaṃ ovadeyya;</p>

<p rend="gathalast">Taṃ taṃ namassāmi samecca nāga, appeva maṃ bhagavā aṭṭhitaṃ ovadeyya’’.</p>

<p rend="hangnum" n="84"><hi rend="paranum">84</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yaṃ brāhmaṇaṃ vedagumābhijaññā, akiñcanaṃ kāmabhave asattaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Addhā hi so oghamimaṃ atāri, tiṇṇo ca pāraṃ akhilo akaṅkho.</p>

<p rend="hangnum" n="85"><hi rend="paranum">85</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Vidvā ca yo vedagū naro idha, bhavābhave saṅgamimaṃ visajja;</p>

<p rend="gathalast">So vītataṇho anīgho nirāso, atāri so jātijaranti brūmī’’ti.</p>

<p rend="centre">Mettagūmāṇavapucchā catutthī.</p>

<p rend="subhead">5. Dhotakamāṇavapucchā</p>

<p rend="hangnum" n="86"><hi rend="paranum">86</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metaṃ, [iccāyasmā dhotako]</p>

<p rend="gatha2">Vācābhikaṅkhāmi mahesi tuyhaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Tava sutvāna nigghosaṃ, sikkhe nibbānamattano’’.</p>

<p rend="hangnum" n="87"><hi rend="paranum">87</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tenahātappaṃ karohi, [dhotakāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Idheva nipako sato;</p>

<p rend="gathalast">Ito sutvāna nigghosaṃ, sikkhe nibbānamattano’’.</p>

<p rend="hangnum" n="88"><hi rend="paranum">88</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Passāmahaṃ devamanussaloke, akiñcanaṃ brāhmaṇamiriyamānaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Taṃ taṃ namassāmi samantacakkhu, pamuñca maṃ sakka kathaṃkathāhi’’.</p>

<p rend="hangnum" n="89"><hi rend="paranum">89</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Nāhaṃ <pb ed="M" n="0.0011" /> sahissāmi pamocanāya, kathaṃkathiṃ dhotaka kañci loke;</p>

<p rend="gathalast">Dhammañca seṭṭhaṃ abhijānamāno <note>ājānamāno (sī. syā. pī.)</note>, evaṃ tuvaṃ oghamimaṃ taresi’’.</p>

<p rend="hangnum" n="90"><hi rend="paranum">90</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Anusāsa brahme karuṇāyamāno, vivekadhammaṃ yamahaṃ vijaññaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Yathāhaṃ ākāsova abyāpajjamāno, idheva santo asito careyyaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="91"><hi rend="paranum">91</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kittayissāmi <pb ed="V" n="0.0010" /> te santiṃ, [dhotakāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Diṭṭhe dhamme anītihaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Yaṃ viditvā sato caraṃ, tare loke visattikaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="92"><hi rend="paranum">92</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tañcāhaṃ abhinandāmi, mahesi santimuttamaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Yaṃ viditvā sato caraṃ, tare loke visattikaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="93"><hi rend="paranum">93</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yaṃ kiñci sampajānāsi, [dhotakāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Uddhaṃ adho tiriyañcāpi majjhe;</p>

<p rend="gathalast">Etaṃ viditvā saṅgoti loke, bhavābhavāya mākāsi taṇha’’nti.</p>

<p rend="centre">Dhotakamāṇavapucchā pañcamī.</p>

<p rend="subhead">6. Upasīvamāṇavapucchā</p>

<p rend="hangnum" n="94"><hi rend="paranum">94</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Eko ahaṃ sakka mahantamoghaṃ, [iccāyasmā upasīvo]</p>

<p rend="gatha2">Anissito no visahāmi tārituṃ;</p>

<p rend="gathalast">Ārammaṇaṃ brūhi samantacakkhu, yaṃ nissito oghamimaṃ tareyyaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="95"><hi rend="paranum">95</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ākiñcaññaṃ <pb ed="M" n="0.0012" /> pekkhamāno satimā, [upasīvāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Natthīti nissāya tarassu oghaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Kāme pahāya virato kathāhi, taṇhakkhayaṃ nattamahābhipassa’’.</p>

<p rend="hangnum" n="96"><hi rend="paranum">96</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sabbesu kāmesu yo vītarāgo, [iccāyasmā upasīvo]</p>

<p rend="gatha2">Ākiñcaññaṃ nissito hitvā maññaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Saññāvimokkhe parame vimutto <note>dhimutto (ka.)</note>, tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī’’ <note>anānuvāyī (syā. ka.)</note>.</p>

<p rend="hangnum" n="97"><hi rend="paranum">97</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sabbesu kāmesu yo vītarāgo, [upasīvāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Ākiñcaññaṃ nissito hitvā maññaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Saññāvimokkhe parame vimutto, tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī’’.</p>

<p rend="hangnum" n="98"><hi rend="paranum">98</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī, pūgampi vassānaṃ samantacakkhu;</p>

<p rend="gathalast">Tattheva so sītisiyā vimutto, cavetha viññāṇaṃ tathāvidhassa’’.</p>

<p rend="hangnum" n="99"><hi rend="paranum">99</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Acci <pb ed="V" n="0.0011" /> yathā vātavegena khittā, [upasīvāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Atthaṃ paleti na upeti saṅkhaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Evaṃ munī nāmakāyā vimutto, atthaṃ paleti na upeti saṅkhaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="100"><hi rend="paranum">100</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Atthaṅgato so uda vā so natthi, udāhu ve sassatiyā arogo;</p>

<p rend="gathalast">Taṃ me munī sādhu viyākarohi, tathā hi te vidito esa dhammo’’.</p>

<p rend="hangnum" n="101"><hi rend="paranum">101</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Atthaṅgatassa na pamāṇamatthi, [upasīvāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Yena naṃ vajjuṃ taṃ tassa natthi;</p>

<p rend="gathalast">Sabbesu dhammesu samūhatesu, samūhatā vādapathāpi sabbe’’ti.</p>

<p rend="centre">Upasīvamāṇavapucchā chaṭṭhī.</p>

<p rend="subhead">7. Nandamāṇavapucchā</p>

<p rend="hangnum" n="102"><hi rend="paranum">102</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Santi <pb ed="M" n="0.0013" /> loke munayo, [iccāyasmā nando]</p>

<p rend="gatha2">Janā vadanti tayidaṃ kathaṃsu;</p>

<p rend="gathalast">Ñāṇūpapannaṃ muni no vadanti, udāhu ve jīvitenūpapannaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="103"><hi rend="paranum">103</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena, munīdha nanda kusalā vadanti;</p>

<p rend="gathalast">Visenikatvā anīghā nirāsā, caranti ye te munayoti brūmi’’.</p>

<p rend="hangnum" n="104"><hi rend="paranum">104</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse, [iccāyasmā nando]</p>

<p rend="gatha2">Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṃ;</p>

<p rend="gatha3">Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṃ,</p>

<p rend="gatha2">Anekarūpena vadanti suddhiṃ;</p>

<p rend="gatha3">Kaccissu te bhagavā tattha yatā carantā,</p>

<p rend="gatha2">Atāru jātiñca jarañca mārisa;</p>

<p rend="gathalast">Pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="105"><hi rend="paranum">105</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse, [nandāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṃ;</p>

<p rend="gatha3">Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṃ, anekarūpena vadanti suddhiṃ;</p>

<p rend="gathalast">Kiñcāpi te tattha yatā caranti, nātariṃsu jātijaranti brūmi’’.</p>

<p rend="hangnum" n="106"><hi rend="paranum">106</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ye <pb ed="V" n="0.0012" /> kecime samaṇabrāhmaṇāse, [iccāyasmā nando]</p>

<p rend="gatha2">Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṃ;</p>

<p rend="gatha3">Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṃ, anekarūpena vadanti suddhiṃ;</p>

<p rend="gatha1">Te ce muni brūsi anoghatiṇṇe, atha ko carahi devamanussaloke;</p>

<p rend="gathalast">Atāri jātiñca jarañca mārisa, pucchāmi taṃ bhagavā brūhi metaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="107"><hi rend="paranum">107</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Nāhaṃ <pb ed="M" n="0.0014" /> sabbe samaṇabrāhmaṇāse, [nandāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Jātijarāya nivutāti brūmi;</p>

<p rend="gatha3">Ye sīdha diṭṭhaṃ va sutaṃ mutaṃ vā, sīlabbataṃ vāpi pahāya sabbaṃ;</p>

<p rend="gatha2">Anekarūpampi pahāya sabbaṃ, taṇhaṃ pariññāya anāsavāse;</p>

<p rend="gathalast">Te ve narā oghatiṇṇāti brūmi’’.</p>

<p rend="hangnum" n="108"><hi rend="paranum">108</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Etābhinandāmi vaco mahesino, sukittitaṃ gotamanūpadhīkaṃ;</p>

<p rend="gatha3">Ye sīdha diṭṭhaṃ va sutaṃ mutaṃ vā, sīlabbataṃ vāpi pahāya sabbaṃ;</p>

<p rend="gatha2">Anekarūpampi pahāya sabbaṃ, taṇhaṃ pariññāya anāsavāse;</p>

<p rend="gathalast">Ahampi te oghatiṇṇāti brūmī’’ti.</p>

<p rend="centre">Nandamāṇavapucchā sattamā.</p>

<p rend="subhead">8. Hemakamāṇavapucchā</p>

<p rend="hangnum" n="109"><hi rend="paranum">109</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ye me pubbe viyākaṃsu, [iccāyasmā hemako]</p>

<p rend="gatha3">Huraṃ gotamasāsanā;</p>

<p rend="gatha2">Iccāsi iti bhavissati, sabbaṃ taṃ itihītihaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Sabbaṃ taṃ takkavaḍḍhanaṃ, nāhaṃ tattha abhiramiṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="110"><hi rend="paranum">110</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tvañca me dhammamakkhāhi, taṇhānigghātanaṃ muni;</p>

<p rend="gathalast">Yaṃ viditvā sato caraṃ, tare loke visattikaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="111"><hi rend="paranum">111</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Idha diṭṭhasutamutaviññātesu, piyarūpesu hemaka;</p>

<p rend="gathalast">Chandarāgavinodanaṃ, nibbānapadamaccutaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="112"><hi rend="paranum">112</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Etadaññāya <pb ed="V" n="0.0013" /> ye satā, diṭṭhadhammābhinibbutā;</p>

<p rend="gathalast">Upasantā ca te sadā, tiṇṇā loke visattika’’nti.</p>

<p rend="centre">Hemakamāṇavapucchā aṭṭhamā.</p>

<p rend="subhead">9. Todeyyamāṇavapucchā</p>

<p rend="hangnum" n="113"><hi rend="paranum">113</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yasmiṃ <pb ed="M" n="0.0015" /> kāmā na vasanti, [iccāyasmā todeyyo]</p>

<p rend="gatha2">Taṇhā yassa na vijjati;</p>

<p rend="gatha1">Kathaṃkathā ca yo tiṇṇo, vimokkho tassa kīdiso’’.</p>

<p rend="hangnum" n="114"><hi rend="paranum">114</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yasmiṃ kāmā na vasanti, [todeyyāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Taṇhā yassa na vijjati;</p>

<p rend="gathalast">Kathaṃkathā ca yo tiṇṇo, vimokkho tassa nāparo’’.</p>

<p rend="hangnum" n="115"><hi rend="paranum">115</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Nirāsaso so uda āsasāno <note>āsayāno (ka.)</note>, paññāṇavā so uda paññakappī;</p>

<p rend="gathalast">Muniṃ ahaṃ sakka yathā vijaññaṃ, taṃ me viyācikkha samantacakkhu’’.</p>

<p rend="hangnum" n="116"><hi rend="paranum">116</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Nirāsaso so na ca āsasāno, paññāṇavā so na ca paññakappī;</p>

<p rend="gathalast">Evampi todeyya muniṃ vijāna, akiñcanaṃ kāmabhave asatta’’nti.</p>

<p rend="centre">Todeyyamāṇavapucchā navamā.</p>

<p rend="subhead">10. Kappamāṇavapucchā</p>

<p rend="hangnum" n="117"><hi rend="paranum">117</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Majjhe sarasmiṃ tiṭṭhataṃ, [iccāyasmā kappo]</p>

<p rend="gatha2">Oghe jāte mahabbhaye;</p>

<p rend="gatha3">Jarāmaccuparetānaṃ, dīpaṃ pabrūhi mārisa;</p>

<p rend="gathalast">Tvañca me dīpamakkhāhi, yathāyidaṃ nāparaṃ siyā’’.</p>

<p rend="hangnum" n="118"><hi rend="paranum">118</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Majjhe sarasmiṃ tiṭṭhataṃ, [kappāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Oghe jāte mahabbhaye;</p>

<p rend="gathalast">Jarāmaccuparetānaṃ, dīpaṃ pabrūmi kappa te.</p>

<p rend="hangnum" n="119"><hi rend="paranum">119</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Akiñcanaṃ <pb ed="V" n="0.0014" /><pb ed="M" n="0.0016" /> anādānaṃ, etaṃ dīpaṃ anāparaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Nibbānaṃ iti naṃ brūmi, jarāmaccuparikkhayaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="120"><hi rend="paranum">120</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Etadaññāya ye satā, diṭṭhadhammābhinibbutā;</p>

<p rend="gathalast">Na te māravasānugā, na te mārassa paṭṭhagū’’ti <note>paddhagū (sī.)</note>.</p>

<p rend="centre">Kappamāṇavapucchā dasamā.</p>

<p rend="subhead">11. Jatukaṇṇimāṇavapucchā</p>

<p rend="hangnum" n="121"><hi rend="paranum">121</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sutvānahaṃ vīramakāmakāmiṃ, [iccāyasmā jatukaṇṇi]</p>

<p rend="gatha2">Oghātigaṃ puṭṭhumakāmamāgamaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Santipadaṃ brūhi sahajanetta, yathātacchaṃ bhagavā brūhi metaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="122"><hi rend="paranum">122</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Bhagavā hi kāme abhibhuyya iriyati, ādiccova pathaviṃ tejī tejasā;</p>

<p rend="gatha2">Parittapaññassa me bhūripañña, ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Jātijarāya idha vippahānaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="123"><hi rend="paranum">123</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kāmesu vinaya gedhaṃ, [jatukaṇṇīti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Nekkhammaṃ daṭṭhu khemato;</p>

<p rend="gathalast">Uggahitaṃ nirattaṃ vā, mā te vijjittha kiñcanaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="124"><hi rend="paranum">124</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yaṃ pubbe taṃ visosehi, pacchā te māhu kiñcanaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Majjhe ce no gahessasi, upasanto carissasi.</p>

<p rend="hangnum" n="125"><hi rend="paranum">125</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sabbaso nāmarūpasmiṃ, vītagedhassa brāhmaṇa;</p>

<p rend="gathalast">Āsavāssa na vijjanti, yehi maccuvasaṃ vaje’’ti.</p>

<p rend="centre">Jatukaṇṇimāṇavapucchā ekādasamā.</p>

<p rend="subhead">12. Bhadrāvudhamāṇavapucchā</p>

<p rend="hangnum" n="126"><hi rend="paranum">126</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Okañjahaṃ <pb ed="V" n="0.0015" /><pb ed="M" n="0.0017" /> taṇhacchidaṃ anejaṃ, [iccāyasmā bhadrāvudho]</p>

<p rend="gatha2">Nandiñjahaṃ oghatiṇṇaṃ vimuttaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Kappañjahaṃ abhiyāce sumedhaṃ, sutvāna nāgassa apanamissanti ito.</p>

<p rend="hangnum" n="127"><hi rend="paranum">127</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Nānājanā janapadehi saṅgatā,</p>

<p rend="gatha2">Tava vīra vākyaṃ abhikaṅkhamānā;</p>

<p rend="gathalast">Tesaṃ tuvaṃ sādhu viyākarohi, tathā hi te vidito esa dhammo’’.</p>

<p rend="hangnum" n="128"><hi rend="paranum">128</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ādānataṇhaṃ vinayetha sabbaṃ, [bhadrāvudhāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Uddhaṃ adho tiriyañcāpi majjhe;</p>

<p rend="gathalast">Yaṃ yañhi lokasmimupādiyanti, teneva māro anveti jantuṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="129"><hi rend="paranum">129</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tasmā pajānaṃ na upādiyetha, bhikkhu sato kiñcanaṃ sabbaloke;</p>

<p rend="gathalast">Ādānasatte iti pekkhamāno, pajaṃ imaṃ maccudheyye visatta’’nti.</p>

<p rend="centre">Bhadrāvudhamāṇavapucchā dvādasamā.</p>

<p rend="subhead">13. Udayamāṇavapucchā</p>

<p rend="hangnum" n="130"><hi rend="paranum">130</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Jhāyiṃ virajamāsīnaṃ, [iccāyasmā udayo]</p>

<p rend="gatha2">Katakiccaṃ anāsavaṃ;</p>

<p rend="gatha3">Pāraguṃ sabbadhammānaṃ, atthi pañhena āgamaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Aññāvimokkhaṃ pabrūhi, avijjāya pabhedanaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="131"><hi rend="paranum">131</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pahānaṃ kāmacchandānaṃ, [udayāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Domanassāna cūbhayaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Thinassa ca panūdanaṃ, kukkuccānaṃ nivāraṇaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="132"><hi rend="paranum">132</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Upekkhāsatisaṃsuddhaṃ <pb ed="V" n="0.0016" /><pb ed="M" n="0.0018" />, dhammatakkapurejavaṃ;</p>

<p rend="gatha2">Aññāvimokkhaṃ pabrūmi, avijjāya pabhedanaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="133"><hi rend="paranum">133</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kiṃsu saṃyojano loko, kiṃsu tassa vicāraṇaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Kissassa vippahānena, nibbānaṃ iti vuccati’’.</p>

<p rend="hangnum" n="134"><hi rend="paranum">134</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Nandisaṃyojano loko, vitakkassa vicāraṇaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Taṇhāya vippahānena, nibbānaṃ iti vuccati’’.</p>

<p rend="hangnum" n="135"><hi rend="paranum">135</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kathaṃ satassa carato, viññāṇaṃ uparujjhati;</p>

<p rend="gathalast">Bhagavantaṃ puṭṭhumāgamma, taṃ suṇoma vaco tava’’.</p>

<p rend="hangnum" n="136"><hi rend="paranum">136</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ajjhattañca bahiddhā ca, vedanaṃ nābhinandato;</p>

<p rend="gathalast">Evaṃ satassa carato, viññāṇaṃ uparujjhatī’’ti.</p>

<p rend="centre">Udayamāṇavapucchā terasamā.</p>

<p rend="subhead">14. Posālamāṇavapucchā</p>

<p rend="hangnum" n="137"><hi rend="paranum">137</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo atītaṃ ādisati, [iccāyasmā posālo]</p>

<p rend="gatha2">Anejo chinnasaṃsayo;</p>

<p rend="gathalast">Pāraguṃ sabbadhammānaṃ, atthi pañhena āgamaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="138"><hi rend="paranum">138</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Vibhūtarūpasaññissa, sabbakāyappahāyino;</p>

<p rend="gatha2">Ajjhattañca bahiddhā ca, natthi kiñcīti passato;</p>

<p rend="gathalast">Ñāṇaṃ sakkānupucchāmi, kathaṃ neyyo tathāvidho’’.</p>

<p rend="hangnum" n="139"><hi rend="paranum">139</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Viññāṇaṭṭhitiyo sabbā, [posālāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Abhijānaṃ tathāgato;</p>

<p rend="gathalast">Tiṭṭhantamenaṃ jānāti, vimuttaṃ tapparāyaṇaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="140"><hi rend="paranum">140</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ākiñcaññasambhavaṃ ñatvā, nandī saṃyojanaṃ iti;</p>

<p rend="gatha2">Evametaṃ abhiññāya, tato tattha vipassati;</p>

<p rend="gathalast">Etaṃ <note>evaṃ (syā. ka.)</note> ñāṇaṃ tathaṃ tassa, brāhmaṇassa vusīmato’’ti.</p>

<p rend="centre">Posālamāṇavapucchā cuddasamā.</p>

<p rend="subhead">15. Mogharājamāṇavapucchā</p>

<p rend="hangnum" n="141"><hi rend="paranum">141</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dvāhaṃ <pb ed="V" n="0.0017" /><pb ed="M" n="0.0019" /> sakkaṃ apucchissaṃ, [iccāyasmā mogharājā]</p>

<p rend="gatha2">Na me byākāsi cakkhumā;</p>

<p rend="gathalast">Yāvatatiyañca devīsi, byākarotīti me sutaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="142"><hi rend="paranum">142</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ayaṃ loko paro loko, brahmaloko sadevako;</p>

<p rend="gathalast">Diṭṭhiṃ te nābhijānāti, gotamassa yasassino.</p>

<p rend="hangnum" n="143"><hi rend="paranum">143</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Evaṃ abhikkantadassāviṃ, atthi pañhena āgamaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Kathaṃ lokaṃ avekkhantaṃ, maccurājā na passati’’.</p>

<p rend="hangnum" n="144"><hi rend="paranum">144</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Suññato lokaṃ avekkhassu, mogharāja sadā sato;</p>

<p rend="gatha2">Attānudiṭṭhiṃ ūhacca, evaṃ maccutaro siyā;</p>

<p rend="gathalast">Evaṃ lokaṃ avekkhantaṃ, maccurājā na passatī’’ti.</p>

<p rend="centre">Mogharājamāṇavapucchā pannarasamā.</p>

<p rend="subhead">16. Piṅgiyamāṇavapucchā</p>

<p rend="hangnum" n="145"><hi rend="paranum">145</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Jiṇṇohamasmi abalo vītavaṇṇo, [iccāyasmā piṅgiyo]</p>

<p rend="gatha2">Nettā na suddhā savanaṃ na phāsu;</p>

<p rend="gatha3">Māhaṃ nassaṃ momuho antarāva, ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Jātijarāya idha vippahānaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="146"><hi rend="paranum">146</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Disvāna rūpesu vihaññamāne, [piṅgiyāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Ruppanti rūpesu janā pamattā;</p>

<p rend="gathalast">Tasmā tuvaṃ piṅgiya appamatto, jahassu rūpaṃ apunabbhavāya’’.</p>

<p rend="hangnum" n="147"><hi rend="paranum">147</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Disā <pb ed="M" n="0.0020" /> catasso vidisā catasso, uddhaṃ adho dasa disā imāyo;</p>

<p rend="gatha2">Na tuyhaṃ adiṭṭhaṃ asutaṃ amutaṃ <note>asutaṃ amutaṃ vā (sī.), asutāmutaṃ vā (syā.), asutaṃ’mutaṃ vā (pī.)</note>, atho aviññātaṃ kiñcanamatthi <note>kañci matthi (syā.), kiñci natthi (pī.), kiñcinamatthi (ka.)</note> loke;</p>

<p rend="gathalast">Ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññaṃ, jātijarāya idha vippahānaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="148"><hi rend="paranum">148</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Taṇhādhipanne <pb ed="V" n="0.0018" /> manuje pekkhamāno, [piṅgiyāti bhagavā]</p>

<p rend="gatha2">Santāpajāte jarasā parete;</p>

<p rend="gathalast">Tasmā tuvaṃ piṅgiya appamatto, jahassu taṇhaṃ apunabbhavāyā’’ti.</p>

<p rend="centre">Piṅgiyamāṇavapucchā soḷasamā.</p>

<p rend="subhead">17. Pārāyanatthutigāthā</p>

<p rend="bodytext">Idamavoca <pb ed="M" n="0.0021" /> bhagavā magadhesu viharanto pāsāṇake cetiye, paricārakasoḷasānaṃ <note>paricārakasoḷasannaṃ (syā. ka.)</note> brāhmaṇānaṃ ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṃ <note>pañhe (sī. pī.)</note> byākāsi. Ekamekassa cepi pañhassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṃ paṭipajjeyya, gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāraṃ. ‘‘Pāraṅgamanīyā ime dhammā’’ti – tasmā imassa dhammapariyāyassa pārāyananteva <note>pārāyaṇaṃtveva (sī. aṭṭha.)</note> adhivacanaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="149"><hi rend="paranum">149</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ajito tissametteyyo, puṇṇako atha mettagū;</p>

<p rend="gathalast">Dhotako upasīvo ca, nando ca atha hemako.</p>

<p rend="hangnum" n="150"><hi rend="paranum">150</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Todeyyakappā dubhayo, jatukaṇṇī ca paṇḍito;</p>

<p rend="gatha2">Bhadrāvudho udayo ca, posālo cāpi brāhmaṇo;</p>

<p rend="gathalast">Mogharājā ca medhāvī, piṅgiyo ca mahāisi.</p>

<p rend="hangnum" n="151"><hi rend="paranum">151</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ete buddhaṃ upāgacchuṃ, sampannacaraṇaṃ isiṃ;</p>

<p rend="gathalast">Pucchantā nipuṇe pañhe, buddhaseṭṭhaṃ upāgamuṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="152"><hi rend="paranum">152</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Tesaṃ buddho pabyākāsi, pañhe puṭṭho yathātathaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Pañhānaṃ veyyākaraṇena, tosesi brāhmaṇe muni.</p>

<p rend="hangnum" n="153"><hi rend="paranum">153</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Te tositā cakkhumatā, buddhenādiccabandhunā;</p>

<p rend="gathalast">Brahmacariyamacariṃsu, varapaññassa santike.</p>

<p rend="hangnum" n="154"><hi rend="paranum">154</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ekamekassa pañhassa, yathā buddhena desitaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Tathā yo paṭipajjeyya, gacche pāraṃ apārato.</p>

<p rend="hangnum" n="155"><hi rend="paranum">155</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Apārā pāraṃ gaccheyya, bhāvento maggamuttamaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Maggo so pāraṃ gamanāya, tasmā pārāyanaṃ iti.</p>

<p rend="subhead">18. Pārāyanānugītigāthā</p>

<p rend="hangnum" n="156"><hi rend="paranum">156</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pārāyanamanugāyissaṃ <pb ed="V" n="0.0019" />, [iccāyasmā piṅgiyo]</p>

<p rend="gatha2">Yathāddakkhi tathākkhāsi, vimalo bhūrimedhaso;</p>

<p rend="gathalast">Nikkāmo nibbano <note>nibbuto (syā.)</note> nāgo, kissa hetu musā bhaṇe.</p>

<p rend="hangnum" n="157"><hi rend="paranum">157</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pahīnamalamohassa, mānamakkhappahāyino;</p>

<p rend="gathalast">Handāhaṃ kittayissāmi, giraṃ vaṇṇūpasañhitaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="158"><hi rend="paranum">158</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tamonudo <pb ed="M" n="0.0022" /> buddho samantacakkhu, lokantagū sabbabhavātivatto;</p>

<p rend="gathalast">Anāsavo sabbadukkhappahīno, saccavhayo brahme upāsito me.</p>

<p rend="hangnum" n="159"><hi rend="paranum">159</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dijo yathā kubbanakaṃ pahāya, bahupphalaṃ kānanamāvaseyya;</p>

<p rend="gathalast">Evampahaṃ appadasse pahāya, mahodadhiṃ haṃsoriva ajjhapatto.</p>

<p rend="hangnum" n="160"><hi rend="paranum">160</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yeme pubbe viyākaṃsu, huraṃ gotamasāsanā;</p>

<p rend="gatha2">Iccāsi iti bhavissati;</p>

<p rend="gathalast">Sabbaṃ taṃ itihītihaṃ, sabbaṃ taṃ takkavaḍḍhanaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="161"><hi rend="paranum">161</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Eko tamanudāsino, jutimā so pabhaṅkaro;</p>

<p rend="gathalast">Gotamo bhūripaññāṇo, gotamo bhūrimedhaso.</p>

<p rend="hangnum" n="162"><hi rend="paranum">162</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo me dhammamadesesi, sandiṭṭhikamakālikaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Taṇhakkhayamanītikaṃ, yassa natthi upamā kvaci’’.</p>

<p rend="hangnum" n="163"><hi rend="paranum">163</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kiṃ nu tamhā vippavasasi, muhuttamapi piṅgiya;</p>

<p rend="gathalast">Gotamā bhūripaññāṇā, gotamā bhūrimedhasā.</p>

<p rend="hangnum" n="164"><hi rend="paranum">164</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo te dhammamadesesi, sandiṭṭhikamakālikaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Taṇhakkhayamanītikaṃ, yassa natthi upamā kvaci’’.</p>

<p rend="hangnum" n="165"><hi rend="paranum">165</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Nāhaṃ tamhā vippavasāmi, muhuttamapi brāhmaṇa;</p>

<p rend="gathalast">Gotamā bhūripaññāṇā, gotamā bhūrimedhasā.</p>

<p rend="hangnum" n="166"><hi rend="paranum">166</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo me dhammamadesesi, sandiṭṭhikamakālikaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Taṇhakkhayamanītikaṃ, yassa natthi upamā kvaci.</p>

<p rend="hangnum" n="167"><hi rend="paranum">167</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="bodytext"> ‘‘Passāmi naṃ manasā cakkhunāva, rattindivaṃ brāhmaṇa appamatto.</p>

<p rend="gathalast">Namassamāno vivasemi rattiṃ, teneva maññāmi avippavāsaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="168"><hi rend="paranum">168</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Saddhā <pb ed="V" n="0.0020" /><pb ed="M" n="0.0023" /> ca pīti ca mano sati ca,</p>

<p rend="gatha2">Nāpentime gotamasāsanamhā;</p>

<p rend="gathalast">Yaṃ yaṃ disaṃ vajati bhūripañño, sa tena teneva natohamasmi.</p>

<p rend="hangnum" n="169"><hi rend="paranum">169</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Jiṇṇassa me dubbalathāmakassa, teneva kāyo na paleti tattha;</p>

<p rend="gathalast">Saṅkappayantāya <note>saṃkappayattāya (sī.)</note> vajāmi niccaṃ, mano hi me brāhmaṇa tena yutto.</p>

<p rend="hangnum" n="170"><hi rend="paranum">170</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Paṅke sayāno pariphandamāno, dīpā dīpaṃ upallaviṃ;</p>

<p rend="gathalast">Athaddasāsiṃ sambuddhaṃ, oghatiṇṇamanāsavaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="171"><hi rend="paranum">171</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yathā ahū vakkali muttasaddho, bhadrāvudho āḷavigotamo ca;</p>

<p rend="gathalast">Evameva tvampi pamuñcassu saddhaṃ, gamissasi tvaṃ piṅgiya maccudheyyassa pāraṃ’’ <note>maccudheyyapāraṃ (sī.)</note>.</p>

<p rend="hangnum" n="172"><hi rend="paranum">172</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Esa bhiyyo pasīdāmi, sutvāna munino vaco;</p>

<p rend="gathalast">Vivaṭṭacchado sambuddho, akhilo paṭibhānavā.</p>

<p rend="hangnum" n="173"><hi rend="paranum">173</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Adhideve abhiññāya, sabbaṃ vedi paroparaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Pañhānantakaro satthā, kaṅkhīnaṃ paṭijānataṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="174"><hi rend="paranum">174</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Asaṃhīraṃ asaṃkuppaṃ, yassa natthi upamā kvaci;</p>

<p rend="gathalast">Addhā gamissāmi na mettha kaṅkhā, evaṃ maṃ dhārehi adhimuttacitta’’nti <note>ajitamāṇavapucchāya paṭṭhāya yāvapārāyanānugītigātāpariyosānā syā. … potthake natthi</note>.</p>

<p rend="centre">Pārāyanānugītigāthā niṭṭhitā.</p>
</body>
<back></back>
</text>
</TEI>
